Sport en bewegen in de buurt

Beweegdiploma - Sportenderwijs Gezond Gezin in Leiden Noord

Doelgroep; Kinderen van 2-4 jaar en hun gezinnen

  • Thema's:
    •  
    • Successvol sport- en beweegaanbod
    • Sport & Gezondheid
    • Sport & Buurt
    • Sport & Beweegaanbieders
  •  
  • Contactpersoon:
  •  
  •  
  • Datum: 19-10-2015
  •  
  • Gemeente: Leiden

Leiden Noord kenmerkt zich door een hoog percentage kinderen dat kampt met overgewicht. Dit zijn veel kinderen uit allochtone gezinnen of gezinnen met een lage sociaal economische status. De gemeente Leiden is in 2011 gestart met de JOGG aanpak in deze wijk. Met het project Beweegdiploma – Sportenderwijs Gezond Gezin is aanbod gecreëerd voor kinderen van 2-4 jaar met (hoog risico op) overgewicht. Doel is dat dit in de toekomst gekoppeld wordt aan vervolg beweegaanbod voor kinderen van 4-6 jaar.

Partijen uit verschillende sectoren zijn betrokken bij de uitvoering van het project waarvan blijvende voedings- en beweeggedragsveranderingen belangrijke doelstellingen zijn. Onder andere door een positieve benadering en streven naar plezier in bewegen en ‘je lekker in je lijf voelen’ wordt geprobeerd dit doel te bereiken. De eerste resultaten van het project zijn inmiddels zichtbaar. Peuters hebben zin om te komen bewegen en krijgen veel minder frisdrankjes mee.

Wie is er betrokken?

Gymvereniging Jahn is de hoofdaanvrager van het project en is samen met de GGDHM en stichting Sportenderwijs kartrekker van het project. Veel partijen voelen zich betrokken bij het initiatief. Dit bleek wel bij de startbijeenkomst die was georganiseerd naar aanleiding van de toekenning van de subsidie.Er was een grote opkomst van partijen die willen meedenken in toeleiding naar aanbod.

Uitvoerders van de activiteiten zijn:
Gymnastiekvereniging Jahn, Stichting Sportenderwijs, Vepleegkundigen en opvoedkundigen GGDHM-JGZ, Lokale diëtisten

Andere belangrijke samenwerkingspartners zijn:
Gemeente Leiden, Sportbedrijf Leiden, Kinderfysiotherapeut, Kinderopvang, STJJHR (St. Jeugd- en Jongerenwerk Holland Rijnland), JES Rijnland

Hoe werkt het?

Beweegdiploma- Gezond Gezin richt zich op kinderen van 2-4 jaar met (hoog risico op) overgewicht en hun gezinnen. Met name laagopgeleide ouders (met een niet-westerse achtergrond) zijn weinig actief met hun kinderen bezig en er wordt verwacht dat hier nog veel gezondheidswinst te behalen. Het programma bestaat uit 25 bijeenkomsten met een actief gedeelte voor ouder en kind (Beweegdiploma) en een voorlichtingsbijeenkomst voor ouders. De voorlichtingen worden afgewisseld met een terugkombijeenkomst. Duur: 2 uur/per week. Het project wordt uitgevoerd in Leiden Noord en wel in de ‘breedste school’ van Nederland: het Gebouw. Leiden Noord kenmerkt zich door het hoge percentage allochtone inwoners, inwoners met een lage sociaal economische status, inwoners met een hoog percentage overgewicht en de relatief lage sportparticipatie 

Beweegdiploma
Beweegdiploma wordt gegeven aan de hand van een door de KNGU opgestelde leerlijn en begeleid door trainers die zijn opgeleid en gecertificeerd voor het geven van de interventie, met een extra bijscholing van de KNGU voor bewegen met kinderen met overgewicht. De trainers begeleiden de kinderen bij het oefenen van hun motorische vaardigheden. De ouders worden hier actief bij betrokken. Na 20 lessen ontvangen de kinderen een officieel diploma (KNGU). In de overige lessen maken de peuters kennis met andere sporten en beweeglessen in de buurt. 

Voorlichting 
Na het sporten gaan de kinderen naar de opvang en gaan de ouders naar een voorlichtingsbijeenkomst. Voorlichting over gezonde leefstijl is, naast een actief programma, één van de speerpunten van het project. Onderwerpen die aan de orde komen zijn voeding, opvoeding en bewegen in de buurt. Zogenaamde ‘leefstijlambassadeurs’ worden ingezet als brug tussen de doelgroep en de professionals. Daarnaast worden verschillende middelen ingezet om de ouders te stimuleren de kennis ook thuis toe te passen.  

Succesfactoren

Leerpunten:

  • Het is voor de doelgroep niet vanzelfsprekend dat aanwezigheid en op tijd komen erbij horen als ze deelnemen aan een project;
  • De naam ‘Beweegdiploma’ wordt ervaren als een hoge drempel. Het woord ‘diploma’ impliceert dat je iets moet behalen. Lukt dit niet dan heb je gefaald;
  • Bij de allochtone deelnemers blijft het lastig de vaders te bereiken terwijl de vaders bij deze doelgroep juist grote invloed hebben op het gezin;
  • De autochtone doelgroep (lage SES) is moeilijk te bereiken; voelt zich geen ‘doelgroep’.

 Tips:

  • Een Facebook- en Whatsappgroep hebben bij dit project een positieve bijdrage geleverd aan de groepsbinding en kan ingezet worden om de deelnemers te stimuleren ook thuis actief bezig te zijn met de opgedane kennis; 
  • Plan aan het eind van het programma aantal kennismakingslessen in om de doorstroom te stimuleren; 
  • Tijdens het project bleek dat de deelnemers extra gemotiveerd raakten als ze iets konden winnen of behalen.

Geboekte resultaat

Aan de hand een semigestructureerd interview zijn de eerste resultaten in kaart gebracht:

Het merendeel van de peuters vindt de beweeglessen leuk. Sommige peuters moesten in het begin wennen aan de groep, andere hadden wat moeite met het loslaten van hun moeders. Maar inmiddels doen ze allemaal met plezier mee en laten thuis met trots de geleerde oefeningen zien.

Alle moeders vinden de beweeglessen leuk. De meeste moeders hadden zich in eerste instantie voor de cursus opgegeven om samen te kunnen bewegen met hun peuter. Inmiddels zijn ze van mening dat juist de combinatie van het bewegen én de leerzame voorlichtingen echt ideaal is. Een van de meest favoriete onderdelen is ‘bereken hoeveel suikerklontjes in een pakje frisdrank zit’De moeders gaven aan dat zij echt schrokken van de hoeveelheid suikerklontjes in pakjes drinken en hebben gelukkig ook meteen maatregelen genomen: “Eerst kregen mijn kinderen twee pakjes drinken, nu nog maar één. En een flesje water”. Andere veranderingen die enkele moeders bij hun kinderen hebben doorgevoerd zijn bijvoorbeeld: aanpassen van portiegrootte, nee zeggen tegen toetjes ’s avonds en meer fruit en groente aanbieden.

Geconcludeerd kan worden dat de eerste stappen naar een gezondere leefstijl zijn gezet. De taalbarrière en sociaal wenselijk antwoorden maakten het soms moeilijk om de resultaten goed in kaart te brengen. Daarnaast is er rondom het project een netwerk van organisaties ontstaan. Kartrekkers hierin zijn gymvereniging Jahn, de GGD en Stichting Sportenderwijs maar ook andere lokale organisaties en personen zijn nauw betrokken of ondersteunen het project. De ambitie is om vanuit dit netwerk in de toekomst nog meer initiatieven te laten ontstaan. 

Borging en Verduurzaming

Financiën
Er vinden gesprekken plaats met een zorgverzekeraar over het vergoeden van deelname aan een interventie binnen een JOGG-gemeente. Ook worden de mogelijkheden verkend voor samenwerking met een kinderopvangorganisatie en de basisscholen. 

Kennis
Door een stagiaire van de GGD is er een draaiboek ontwikkeld waarin alle onderdelen van het project worden beschreven. Bestaande uit instructies voor uitvoerders, lesmap met huiswerkopdrachten voor de deelnemers. Hiermee is de praktische kennis van het project geborgd.

M&E
Er is een vragenlijst ontwikkeld en er hebben interviews plaatsgevonden met de deelnemers. Met deze instrumenten kan zicht worden gehouden op de kwaliteit van het project en inzichtelijk worden gemaakt waar verbeteringen mogelijk zijn. 

Samenwerking
Na afloop van de subsidieperiode moeten de taken en rollen opnieuw worden verdeeld. Hoe dat eruit gaat zien zal mede afhangen van financiële borging. Het streven is dat de leefstijlambassadeurs een belangrijkere plaats krijgen in het traject zodat het meer community-based wordt. 

Bijlagen

Beschikbare bijlagen

Beweegdiploma - Sportenderwijs Gezond Gezin in Leiden Noord | Sport en Bewegen in de BuurtBeweegdiploma - Sportenderwijs Gezond Gezin in Leiden Noord | Sport en Bewegen in de Buurt